Hidrotermal Baca

Hidrotermal Baca

Okyanus ortası sırtlarda deniz tabanındaki çatlaklardan jeotermal enerji tarafından ısıtılmış su yukarıya çıkar.

Coğrafya

Etiketler

kemosentetik bakteriler, tüp solucanı, yeti yengeç, sembiyoz, volkanik gazlar, baca, mineral, okyanus sırtı, okyanus kabuğu, volkanizma, levha tektoniği, deniz dibi, tektonik plaka, ekosistem, taş küre, deniz suyu, volkanik, kaynayan su, kanyon, kemosentezi, deniz, Dünya haritası, okyanus, Atlanti-óceán, doğa, hayvan, coğrafya, Dünya küresi, biyoloji

İlgili ekstralar

Görüntüler

Bulunma

  • Afrika Levhası
  • Avrasya Levhası
  • Arap Levhası
  • Hindistan Levhası
  • Kuzey Amerika Levhası
  • Güney Amerika Levhası
  • Pasifik Levhası
  • Karayip Levhası
  • Kokos Levhası
  • Nazca Levhası
  • Antarktika Levhası
  • Avustralya Levhası
  • Filipin Levhası

Derin deniz hidrotermal bacaları deniz tabanından bulunur. İçlerinden jeotermal enerji tarafından ısıtılmış su fışkırır. Hidrotermal bacalar, sıcak su kaynakları ve gayzerler gibi ağırlıklı olarak volkanik aktivite sonucunda meydana gelir. Volkanik aktivite okyanus tabanında özellikle okyanusal levhaların sınırları boyunca ve sıcak noktalara yakın yerlerde gerçekleşir. Derin deniz hidrotermal bacaları çoğunlukla levhaların birbirinden uzaklaştığı yerlerde, yani okyanus ortası sırtlarda görülür.

Rift vadisi

Okyanus ortası sırt

Oluşumu

Bacadan fışkıran su okyanus ortası sırtlar boyunca tektonik levhaların arasında yukarıya çıkan magma tarafından ısıtılmıştır. Deniz suyu ana kayadaki çatlaklardan magmanın yakınına ulaştığı için sıcaklığı 400 °C'a bile ulaşabilir. Bu sıcaklıkta su genellikle gaz halinde bulunur. Ancak büyük hidrostatik basınç nedeniyle buradaki su kısmen gazlara kısmen de sıvılara benzeyen özellikler taşır.
Bu halde bacanın suyu soğuk deniz suyundan çok daha fazla mineral maddeyi çözelti halinde tutabilir. Fışkıran sıcak su donma noktasına yakın deniz suyu ile karşılaşınca birden soğur. Bu noktada aşırı doymuş hale gelir ve içindeki mineral maddeler çöker, bu nedenle su duman gibi bulanık olur.

Çöken mineral maddeler bacanın ağzının etrafında birikip baca benzeri şekli oluştururlar. Bacalar hızlı bir şekilde büyüyüp 60 metre yüksekliğe de ulaşabilirler.

Ağzından çıkan suyun rengi içinde çözülmüş halde bulunan mineral maddelere göre değişir: siyahsa demir ile kükürt, beyazsa baryum, kalsiyum veya silisyum içeren mineraller maddeler. Siyah dumanlı veya beyaz dumanlı olarak adlandırılmalarının sebebi de budur.

Canlılar dünyası

  • kemosentetik bakteriler - Baca çevresindeki deniz tabanında koloniler oluştururlar.
  • Dev tüp solucanı - En hızlı şekilde büyüyen deniz omurgasızlarından biri. Uzunluğu 2,4 m'yi de bulabilir. Sıradışı bünyesinde kemosentez yapabilen bakteriler yaşar. Bakteriler için gerekli hidrojen sülfür hayvanın kan dolaşımı ile sağlanır. Hayvanın besini bakteriler tarafından üretilen organik maddelerdir.
  • Hayalet ahtapot - Bacaların etrafındaki yaşama uyum sağlamış süper avcı.
  • midyeler - Kemosentetik bakteriler ile simbiyoz yaparlar.
  • "Yeti yengeci"

Baca ağızları etrafındaki son derece sıcak ve sülfürler bakımından zengin deniz suyu çoğu canlı için zehirlidir. Buna rağmen bacaların çevresinde şaşırtıcı bir şekilde çeşitli canlı yaşar.

Buradaki canlı dünyasının temeli, kükürt ve bileşiklerini, ağırlıkla hidrojen sülfürü yükseltgeyerek enerji elde edip organik madde üreten kemosentetik bakterilerdir. Bakteriler bir taraftan yengeçler için besindir, diğer taraftan ise bazı hayvanlar ile simbiyoz yapar: örneğin midyelerin ve solucanların iç organlarında yaşayarak onlara organik maddeler sağlarlar. Bacaların çevresinde ahtapot gibi yırtıcı hayvanlar da yaşar.

Baca çevresindeki canlı dünyası güneş ışınlarından bağımsız olup yer kabuğundan gelen kimyasal ve ısı enerjisi sayesinde oluşmuştur.

Dev tüp solucanı

  • Dev tüp solucanı (Riftia pachyptila) - En hızlı şekilde büyüyen deniz omurgasızlarından biri. Uzunluğu 2,4 m'yi de bulabilir. Sıradışı bünyesinde kemosentez yapabilen bakteriler yaşar. Bakteriler için gerekli hidrojen sülfür hayvanın kan dolaşımı ile sağlanır. Hayvanın besini bakteriler tarafından üretilen organik maddelerdir.
  • sorguç - Damar ağı yoğun olan plaklardan oluşur. Çevre ile hayvan arasında birçok maddenin (oksijen, hidrojen sülfür, karbondioksit) alışverişi burada gerçekleşir. Rengini kemosentez için oksijen taşıyan hemoglobin verir.
  • boru - Tehlike anında hayvan sorgucunu buraya çeker.
  • gövde - İçinde kemosentez gerçekleştiren bakterilerin yaşadığı kese benzeri organ bulunur.

"Yeti yengeci"

  • "Yeti yengeci" (Kiwa hirsuta) - Uzunluğu yaklaşık 15 cm olan bu hayvan 2005'te Büyük Okyanus'un 2200 metrelik derinliğinde kekeşfedilmiştir.
  • körelmiş göz - Pigment eksikliği nedeniyle hayvan muhtemelen kördür.
  • kıllar - Üzerlerinde hayvanın beslediği kemosentez yapan bakteriler bulunur.
  • kıskaç

Animasyon

  • magma
  • okyanusal levha
  • siyah dumanlı - Çözünmüş demir, kükürt ve bakır bakımından zengin suyunun sıcaklığı çok yüksektir, bazıları 400 ºC'a bile ulaşabilir.
  • beyaz dumanlı - Siyah dumanlı bacadan çok daha nadirdir. Açık renkli, ağırlıkla baryum, kalsiyum veya silisyum içeren mineraller bakımından zengin su fışkırtır.
  • kemosentetik bakteriler - Baca çevresindeki deniz tabanında koloniler oluştururlar.
  • Dev tüp solucanı - En hızlı şekilde büyüyen deniz omurgasızlarından biri. Uzunluğu 2,4 m'yi de bulabilir. Sıradışı bünyesinde kemosentez yapabilen bakteriler yaşar. Bakteriler için gerekli hidrojen sülfür hayvanın kan dolaşımı ile sağlanır. Hayvanın besini bakteriler tarafından üretilen organik maddelerdir.
  • Hayalet ahtapot - Bacaların etrafındaki yaşama uyum sağlamış süper avcı.
  • midyeler - Kemosentetik bakteriler ile simbiyoz yaparlar.
  • "Yeti yengeci"
  • Afrika Levhası
  • Avrasya Levhası
  • Arap Levhası
  • Hindistan Levhası
  • Kuzey Amerika Levhası
  • Güney Amerika Levhası
  • Pasifik Levhası
  • Karayip Levhası
  • Kokos Levhası
  • Nazca Levhası
  • Antarktika Levhası
  • Avustralya Levhası
  • Filipin Levhası

Anlatma

Derin deniz hidrotermal bacaları deniz tabanından bulunur. İçlerinden jeotermal enerji tarafından ısıtılmış su fışkırır. Hidrotermal bacalar, sıcak su kaynakları ve gayzerler gibi ağırlıklı olarak volkanik aktivite sonucunda meydana gelir. Volkanik aktivite okyanus tabanında özellikle okyanusal levhaların sınırları boyunca ve sıcak noktalara yakın yerlerde gerçekleşir. Derin deniz hidrotermal bacaları çoğunlukla levhaların birbirinden uzaklaştığı yerlerde, yani okyanus ortası sırtlarda görülür.

Bacadan fışkıran su okyanus ortası sırtlar boyunca tektonik levhaların arasında yukarıya çıkan magma tarafından ısıtılmıştır. Deniz suyu ana kayadaki çatlaklardan magmanın yakınına ulaştığı için sıcaklığı 400 °C'a bile ulaşabilir. Bu sıcaklıkta su genellikle gaz halinde bulunur. Ancak büyük hidrostatik basınç nedeniyle buradaki su kısmen gazlara kısmen de sıvılara benzeyen özellikler taşır.
Bu halde bacanın suyu soğuk deniz suyundan çok daha fazla mineral maddeyi çözelti halinde tutabilir. Fışkıran sıcak su donma noktasına yakın deniz suyu ile karşılaşınca birden soğur. Bu noktada aşırı doymuş hale gelir ve içindeki mineral maddeler çöker, bu nedenle su duman gibi bulanık olur.

Çöken mineral maddeler bacanın ağzının etrafında birikip baca benzeri şekli oluştururlar. Bacalar hızlı bir şekilde büyüyüp 60 metre yüksekliğe de ulaşabilirler.

Ağzından çıkan suyun rengi içinde çözülmüş halde bulunan mineral maddelere göre değişir: siyahsa demir ile kükürt, beyazsa baryum, kalsiyum veya silisyum içeren mineraller içerir. Siyah dumanlı veya beyaz dumanlı olarak adlandırılmalarının sebebi de budur.

Baca ağızları etrafındaki son derece sıcak ve sülfürler bakımından zengin deniz suyu çoğu canlı için zehirlidir. Buna rağmen bacaların çevresinde şaşırtıcı bir şekilde çeşitli canlı yaşar.

Buradaki canlı dünyasının temeli, kükürt ve bileşiklerini, ağırlıkla hidrojen sülfürü yükseltgeyerek enerji elde edip organik madde üreten kemosentetik bakterilerdir. Bakteriler bir taraftan yengeçler için besindir, diğer taraftan ise bazı hayvanlar ile simbiyoz yapar: örneğin midyelerin ve solucanların iç organlarında yaşayarak onlara organik maddeler sağlarlar. Bacaların çevresinde ahtapot gibi yırtıcı hayvanlar da yaşar.

Baca çevresindeki canlı dünyası güneş ışınlarından bağımsız olup yer kabuğundan gelen kimyasal ve ısı enerjisi sayesinde oluşmuştur.

İlgili ekstralar

Tektonik Levhalar

Tektonik levhalar birbirlerine göre hareket ederler.

Okyanusun Katmanları

Okyanusun fiziksel özellikleri, flora ve faunası derinlikle değişir.

Deniz Derinlik Haritası

Deniz derinliğinde levhaların sınırları iyice görünür.

Denizler, Körfezler

Görüntüde Dünya üzerindeki başlıca büyük denizler ve körfezler gösterilmektedir.

Deprem

Deprem, Dünya'da meydana gelen en yıkıcı doğa olaylarından biridir.

Kıtaların Yer Değiştirmesi

Kıtalar, Yerküre'nin oluşumundan beri hareket etmiştir ve bu süreç günümüzde de sürmektedir.

Sıcak Noktalar

Sıcak noktalarda magma sıklıkla yukarı doğru yükselir ve volkanik aktivite görünür.

Volkanizma

Volkanizma sırasında magma yerkabuğunun zayıf kısımlarından yeryüzüne çıkar.

Fener Balığı

Tuhaf görünen bu balık avını yakalamak için ışıklı oltasını kullanır. Oltanın nasıl çalıştığı animasyonla gösteriliyor.

Added to your cart.