Όργανα ναυσιπλοΐας του παρελθόντος

Όργανα ναυσιπλοΐας του παρελθόντος

Διάφορα ευρηματικά όργανα βοήθησαν τα θαλάσσια ταξίδια ανά τους αιώνες.

Ιστορία

Λέξεις/κλειδιά

Πλοήγηση, Διάταξη, Αποστολή, calendarstone, Πυξίδα, εξάντας, αστρολάβος, αστρονομία, ανακάλυψη, εξερευνητής, πλοία, Ήλιος, Πολικός Αστέρας, μαγνητικό πεδίο, βόρειος μαγνητικός πόλος, μοιρογνωμόνιο, horizont, κλίμακα διαβάθμισης, Ζυγαριά, γεωμετρία, διάθλαση, πλοίο, μαθηματικά, θάλασσες, ιστορία, Μεσαίωνας, Σύγχρονη Εποχή

Σχετικά έξτρα

Σκηνές

Όργανα ναυσιπλοΐας

  • ηλιόπετρα - Διπλοθλαστικό κρύσταλλο, κατάλληλο για τον προσδιορισμό της θέσης του ηλίου.
  • Κινέζική ναυτική πυξίδα - Όργανο πλοήγησης που λειτουργεί με βάση το μαγνητικό πεδίο της Γης.
  • τετράντας - Όργανο για την μέτρηση των μοιρών.
  • αστρολάβος - Το όργανο αυτό επιτρέπει γρήγορους αστρονομικούς υπολογισμούς.

Ο όρος ναυσιπλοΐα προέρχεται από τα αρχαία ελληνικά και σημαίνει μετακίνηση στην θάλασσα, η οποία αποτελείται από τον προσδιορισμό της τοποθεσίας και μια προσχεδιασμένη διαδρομή.

Η λέξη ‘πλοήγηση’ που σήμερα χρησιμοποιείται ευρέως σχετίζεται επίσης με την ναυσιπλοΐα. Στην στεριά υπάρχουν πολυάριθμα σημεία για τον προσανατολισμό, ενώ στα ανοιχτά της θάλασσας απαιτούνται ειδικές γνώσεις και διάφορα μέσα.

Για αιώνες οι πρώιμοι ναύτες βασίζονταν μόνο στην θέση του ηλίου, στα γνωστά ρεύματα και στις κατευθύνσεις των αποδημητικών ζώων.

Κατά των Μεσαίωνα εμφανίστηκαν τα πρώτα όργανα ναυσιπλοΐας που προσδιόριζαν την τοποθεσία με μεγάλη ακρίβεια. Φυσικά η λειτουργία τους βασιζόταν και στην συνέχεια στην θέση των ουρανίων σωμάτων, τα μοναδικά στερεά σημεία αναφοράς.

Ηλιόπετρα των Βίκινγκ

Οι πιο πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι οι μεσαιωνικοί Βίκινγκ προσανατολίζονταν με την χρήση ενός πετρώματος, της διαφανούς και διπλοθλαστικής Ισλανδικής κρυστάλλου. Όταν το φως μπαίνει σε ένα διπλοθλαστικό κρύσταλλο διασπάται σε δύο πολωμένες παράλληλες ακτίδες, οι οποίες βγαίνουν από την αντίθετη επιφάνεια του κρυστάλλου, με αποτέλεσμα διπλής εικόνας.

Χάρη στην ιδιότητα αυτή οι Βίκινγκ μπόρεσαν να προσδιορίσουν την θέση του ηλίου ακόμα και όταν ο ουρανός ήταν συννεφιασμένος, πράγμα πολύ συνηθισμένο στην πατρίδα τους.

Η ηλιόπετρα χρειαζόταν πρώτα να ρυθμιστεί. Όταν δεν είχε σύννεφα, ο πλοηγός έβλεπε τον ουρανό μέσα από την ηλιόπετρα και την έστρεφε ώσπου το σημείο που εξέταζε εμφανιζόταν καθαρά και έντονα. Τότε χάραζε ένα βέλος στην επιφάνεια του κρυστάλλου που έδειχνε προς τον ήλιο. Όταν είχε σύννεφα ο πλοηγός επίσης συγκέντρωνε την προσοχή του στο πιο καθαρό σημείο, καθώς το χαραγμένο βέλος έδειχνε προς τον ήλιο. Στη συνέχεια σχημάτιζαν από έναν κύκλο γύρω από τα δύο σημεία, πράγμα που επέτρεπε να προσδιοριστεί η ακριβής θέση του ηλίου, στην τομή των δύο κύκλων.

Σύμφωνα με μερικούς επιστήμονες με την ηλιόπετρα σε συνδυασμό με άλλα όργανα (ηλιακές πυξίδες, κλπ.) οι ναύτες ήταν σε θέση να προσδιορίζουν την τοποθεσία τους ακόμα και μετά την δύση του ηλίου.

Πυξίδα

  • κουτί
  • κατακόρυφος άξονας
  • μαγνητική βελόνα - Μαγνητισμένο καρφί που δείχνει πάντα προς τον Βόρειο Πόλο.

Η λειτουργία της πυξίδας βασίζεται στο μαγνητικό πεδίο της Γης, και χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της κατεύθυνσης του μαγνητικού βορείου πόλου (η μαγνητισμένη σιδερένια βελόνα πάντα δείχνει τον Βορρά).

Οι πυξίδες πρωτοεμφανίστηκαν στην αρχαία Κίνα. Στην μορφή έμοιαζαν μεν με εκείνες του Μεσαίωνα, χρησιμοποιούνταν όμως μόνο στην στεριά. Στην Ευρώπη εισάχθηκαν από τους Άραβες εμπόρους. Την σημερινή τους μορφή απέκτησαν στην Ευρώπη.

Μια πυξίδα αποτελείται από ένα κουτί όπου η μαγνητική βελόνα περιστρέφεται ελεύθερα πάνω σε έναν κάθετο άξονα. Συνήθως ήταν τοποθετημένες στην κεντρική γραμμή του πλοίου, η οποία ήταν σημειωμένη και πάνω στο κουτί.

Οι πυξίδες δεν χρησιμοποιούνταν σε κυματώδης θάλασσα, μέχρι που τον 16ο αιώνα εφευρέθηκε μια ανάρτηση η οποία κρατούσε τον άξονα συνεχώς σε κάθετη θέση. Αργότερα στο κουτί προστέθηκαν και οι ενδείξεις των μοιρών.

Τετράντας

  • ένα τέταρτο στρογγυλής πλάκας - Ο τετράντας έχει σχήμα τεταρτοκυκλίου, εξ ου και η ονομασία του.
  • νήμα στάθμης - Βαρίδιο κρεμασμένο σε νήμα, πάντα δείχνει προς το κέντρο του πλανήτη.
  • κλίμακα - Το τεταρτοκύκλιο φέρει μοίρες από 0º ώς 90º.

Ο τετράντας πήρε το όνομά του από το τεταρτοκύκλιο σχήμα του. Πρόκειται βασικά για ένα μοιρογνωμόνιο με το οποίο υπολογίζεται το σχετικό ύψος των άστρων. Οι πρώτοι τετράντες χρονολογούνται στην αρχαιότητα.

Η χρήση του περιγράφεται λεπτομερώς από τον Αλεξανδρινό πολυμαθή Κλαύδιο Πτολεμαίο από τον 2ο αιώνα.

Υπήρχαν διάφορες παραλλαγές του οργάνου αυτού. Στην ναυσιπλοΐα χρησιμοποιείται ο γεωμετρικός τετράντας, με την χρήση του οποίου οι ναύτες μπορούσαν να προσδιορίσουν το γεωγραφικό πλάτος οποιασδήποτε τοποθεσίας.

Στην μία ακμή του έφερε τους ζωδιακούς και μια σκοπευτική γωνία, που ήταν στραμμένη προς τον Πολικό Αστέρα (βρίσκεται κοντά στον γεωγραφικό Βόρειο Πόλο). Το γεωγραφικό πλάτος κάθε τόπου ισοδυναμούσε με τη συμπληρωματική γωνία της γωνίας που σχημάτιζε η γραμμή σκόπευσης με το νήμα ενός βαριδιού, και έμμεσα από τη μέτρηση της μεσουράνησης κάποιου άλλου ουρανίου σώματος (π.χ. του ήλιου). Το όργανο με δεδομένη οποιαδήποτε ώρα της ημέρας μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εντοπιστής θέσης ενώ με δεδομένο το γεωγραφικό πλάτος του τόπου ως ηλιακό ωρολόγιο.

Αστρολάβος

  • δίσκος βάσης - Οι σημάνσεις είναι χαραγμένες στο κύριο μέρος του οργάνου. Το βαθύ, μπροστινό του μέρος περιέχει διάφορα σιδερένια πλακίδια.
  • μοίρες
  • τύμπανο - Στρογγυλό πλακίδιο, το αφαιρετό μέρος του οργάνου. Φέρει χαραγμένες γραμμές που αντιστοιχούν στις οριζόντιες και τις ισημερινές συντεταγμένες, με τον βόρειο πόλο στο κέντρο.
  • κινητός δίσκος - Πλακίδιο που μπορεί να περιστραφεί γύρω από το κέντρο του οργάνου. Τα κυρτά βελάκια δείχνουν προς τα πιο λαμπερά άστρα. Φέρει επίσης τον κύκλο της Εκλειπτικής (της ετήσιας διαδρομής του ηλίου).
  • κλισίμετρο - Μοιάζει με δείκτη ρολογιού. Χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ύψους των ουρανίων σωμάτων πάνω από τον ορίζοντα, και την ανάγνωση των μοιρών.
  • νομόγραμμα - Γραφικό διάγραμμα υπολογισμών. Με το όργανο αυτό υπολογίζονται και οι σχετικές τιμές των πολυμεταβλητών συναρτήσεων.

Ο αστρολάβος επιτρέπει γρήγορους αστρονομικούς υπολογισμούς.

Σύμφωνα με ερευνητές εφευρέθηκε στην Αρχαία Ελλάδα, άλλοι όμως υποστηρίζουν την μεσαιωνική αράβικη προέλευση. Παραμένει πάντως γεγονός, ότι η μαθηματική και αστρονομική γνώση που απαιτείται για την ανάπτυξη του οργάνου αυτού ήταν ήδη διαθέσιμη αιώνια πριν την γέννηση του Χριστού.

Οι αστρολάβοι χρησιμοποιούνταν κυρίως για τον σχετικά ακριβή προσδιορισμό της τοπικής ώρας (και φυσικά των αστρονομικών γεγονότων της εκείνης της ημέρας), βασίζοντας στο γεωγραφικό πλάτος και την συγκεκριμένη ημερομηνία. Λειτουργούσε και αντίστροφα: με βάση την συγκεκριμένη ημερομηνία και ώρα μπορούσε κανείς να προσδιορίσει το γεωγραφικό πλάτος οποιασδήποτε τοποθεσίας.

Η χρήση του οργάνου αυτού ήταν αρκετά δύσκολη στην θάλασσα. Ο παρατηρητής έπρεπε να κοιτάξει κατευθείαν στον ήλιο, ενώ λόγω του λικνίσματος του σκάφους ήταν δύσκολο να προσδιοριστεί ο ορίζοντας, πράγμα που μείωνε την ακρίβεια του οργάνου.

Κινούμενη απεικόνιση

  • ηλιόπετρα - Διπλοθλαστικό κρύσταλλο, κατάλληλο για τον προσδιορισμό της θέσης του ηλίου.
  • Κινέζική ναυτική πυξίδα - Όργανο πλοήγησης που λειτουργεί με βάση το μαγνητικό πεδίο της Γης.
  • τετράντας - Όργανο για την μέτρηση των μοιρών.
  • αστρολάβος - Το όργανο αυτό επιτρέπει γρήγορους αστρονομικούς υπολογισμούς.
  • πλοίο των Βίκινγκ - Οι Βίκινγ υπήρξαν άριστοι κατακευαστές πλοίων. Εφόσον τα σκάφη ήταν απαραίτητα μέσα για το εμπόριο και τις κατακτήσεις, ήταν εξοπλισμένα με πανιά και κουπιά.
  • βόρειος μαγνητικός πόλος
  • τζούνκα - Ένας από τους παλιότερους τύπους πλοίων του κόσμου. Χαρακτηριστικό υπόδειγμα των σκάφων της Άπω Ανατολής είναι η κινέζικη τζούνκα.
  • Πολικός Αστέρας
  • φαινόμενος ορίζοντας
  • νήμα στάθμης
  • Σάντα Μαρία - Το τρικάταρτο σκάφος του Χριστοφόρου Κολόμβου ήταν η ναυαρχίδα του στόλου κατά το ταξιδιού του 1492.
  • α

Αφήγηση

Ο όρος ναυσιπλοΐα προέρχεται από τα αρχαία ελληνικά και σημαίνει μετακίνηση στην θάλασσα, η οποία αποτελείται από τον προσδιορισμό της τοποθεσίας και μια προσχεδιασμένη διαδρομή.

Η λέξη ‘πλοήγηση’ που σήμερα χρησιμοποιείται ευρέως σχετίζεται επίσης με την ναυσιπλοΐα. Στην στεριά υπάρχουν πολυάριθμα σημεία για τον προσανατολισμό, ενώ στα ανοιχτά της θάλασσας απαιτούνται ειδικές γνώσεις και διάφορα μέσα.

Οι πιο πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι οι μεσαιωνικοί Βίκινγκ προσανατολίζονταν με την χρήση ενός πετρώματος, της διαφανούς και διπλοθλαστικής Ισλανδικής κρυστάλλου. Χάρη στην ιδιότητα αυτή οι Βίκινγκ μπόρεσαν να προσδιορίσουν την θέση του ηλίου ακόμα και όταν ο ουρανός ήταν συννεφιασμένος, πράγμα πολύ συνηθισμένο στην πατρίδα τους.

Η λειτουργία της πυξίδας βασίζεται στο μαγνητικό πεδίο της Γης, και χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της κατεύθυνσης του μαγνητικού βορείου πόλου (η μαγνητισμένη σιδερένια βελόνα πάντα δείχνει τον Βορρά).

Οι πυξίδες πρωτοεμφανίστηκαν στην αρχαία Κίνα. Στην μορφή έμοιαζαν μεν με εκείνες του Μεσαίωνα, χρησιμοποιούνταν όμως μόνο στην στεριά. Στην Ευρώπη εισάχθηκαν από τους Άραβες εμπόρους. Την σημερινή τους μορφή απέκτησαν στην Ευρώπη.

Ο τετράντας πήρε το όνομά του από το τεταρτοκύκλιο σχήμα του. Πρόκειται βασικά για ένα μοιρογνωμόνιο με το οποίο υπολογίζεται το σχετικό ύψος των άστρων. Οι πρώτοι τετράντες χρονολογούνται στην αρχαιότητα.

Υπήρχαν διάφορες παραλλαγές του οργάνου αυτού. Στην ναυσιπλοΐα χρησιμοποιείται ο γεωμετρικός τετράντας, με την χρήση του οποίου οι ναύτες μπορούσαν να προσδιορίσουν το γεωγραφικό πλάτος οποιασδήποτε τοποθεσίας.

Ο αστρολάβος επιτρέπει γρήγορους αστρονομικούς υπολογισμούς.

Σύμφωνα με ερευνητές εφευρέθηκε στην Αρχαία Ελλάδα, άλλοι όμως υποστηρίζουν την μεσαιωνική αράβικη προέλευση.

Οι αστρολάβοι χρησιμοποιούνταν κυρίως για τον προσδιορισμό της τοπικής ώρας (και φυσικά των αστρονομικών γεγονότων εκείνης της ημέρας), βασίζοντας στο γεωγραφικό πλάτος και την συγκεκριμένη ημερομηνία. Λειτουργούσε και αντίστροφα: με βάση την ημερομηνία και την ώρα μπορούσε κανείς να προσδιορίσει το γεωγραφικό πλάτος οποιασδήποτε τοποθεσίας.

Σχετικά έξτρα

Τζόγκα

Το κινέζικο ιστιοφόρο πλοίο, από την περιοχή της Καντόνας, χρησιμοποιούνταν για...

Πλοίο Βίκινγκ (10ος αιώνας)

Οι Βίκινγκ, που ήταν εξαιρετικοί ναυπηγοί και ναυτικοί, έκαναν πολύ μακρινά ταξίδια στην...

Σάντα Μαρία (15ος αιώνας)

Το τρικάταρτο ιστιοφόρο Σάντα Μαρία ήταν η ναυαρχίδα του Χριστόφορου Κολόμβου στο ταξίδι...

Το γήινο μαγνητικό πεδίο

Οι μαγνητικοί πόλοι της Γης βρίσκονται κοντά στους γεωγραφικούς πόλους της.

Γεωγραφικές συντεταγμένες (βασικό επίπεδο)

Το σύστημα των γεωγραφικών συντεταγμένων επιτρέπει τον ακριβή προσδιορισμό κάθε σημείου...

The Sun's path above the major circles of latitude

The apparent movement of the Sun is caused by the Earth's rotation around its axis.

Γεωγραφικές εξερευνήσεις (15ος-17ος αιώνας)

Οι θρυλικές γεωγραφικές εξερευνήσεις στις αρχές των Νεώτερων Χρόνων, όχι μόνο...

Ιστιοφόρα

Οι σκούνες, που άρχισαν να ναυπηγούνται στην Ολλανδία κατά τον 17ο αιώνα, χρησίμευαν...

Ωκεάνια ρεύματα

Τα θαλάσσια ρεύματα στους ωκεανούς δημιουργούν ένα παγκόσμιο σύστημα κίνησης και...

Ατμοσφαιρική κίνηση

Η κυκλική κίνηση των αέριων μαζών της ατμόσφαιρας οφείλεται στις διαφορές της θεμοκρασίας...

Δορυφορικό σύστημα πλοήγησης (GPS)

Το σύστημα έχει στην διάθεσή του 24 τεχνητούς δορυφόρους, ενώ τέσσερις από αυτούς είναι...

Added to your cart.